ASD Başkanı Sarıbekir, Foodist İstanbul Uluslararası Gıda ve İçecek Ürünleri Fuarı'nda açıklamalarda bulundu

Ambalajın gıda güvenliğinden marka iletişimine, sürdürülebilirlikten ihracat rekabetine uzanan değişen rolü, Foodist İstanbul Uluslararası Gıda ve İçecek Ürünleri Fuarı'nda düzenlenen "Rafta Kazandıran Ambalaj" panelinde ele alındı. Ambalaj Sanayicileri Derneği (ASD) Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Sarıbekir panelde, "Her ambalaj aynı zamanda bir iş akdidir" diyerek ambalajın üretici ile tüketici arasındaki bağına dikkat çekti ve sektörü 13-16 Ekim 2026'da TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi'nde düzenlenecek Avrasya Ambalaj İstanbul Fuarı'nda buluşmaya çağırdı.

TÜYAP Fuarcılık Grubu ve ALZ Fuar tarafından Türkiye Gıda Platformu desteğiyle 1-4 Eylül 2026 tarihlerinde TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi'nde düzenlenen Foodist İstanbul Uluslararası Gıda ve İçecek Ürünleri Fuarı, 60 ülkeden 1.000'i aşkın markayı ağırladı. Yaklaşık 70 bin ziyaretçinin ve 2.000'den fazla uluslararası satın alma profesyonelinin takip ettiği fuar kapsamındaki Foodist Forum'da, 40 konuşmacının katılımıyla 13 oturum gerçekleştirildi. Bu oturumlardan biri olan "Rafta Kazandıran Ambalaj" panelinde ASD Yönetim Kurulu Başkanı M. Zeki Sarıbekir, PAGEV Başkanı Yavuz Eroğlu ve Orhan Irmak Tasarım Kurucu Ortağı Dr. Orhan Irmak, ambalajın ürünü koruyan bir unsur olmanın ötesinde marka, tüketici ve satış deneyiminin bir parçasına dönüşümünü değerlendirdi.

Panelde ilk sözü alan ASD Başkanı Sarıbekir, böyle bir fuarı organize ettiği için TÜYAP'a teşekkür ederek konuşmasına başladı ve ambalajın perakendedeki belirleyici rolüne dikkat çekti. "Baktığımız zaman hemen hemen her üründe bir ambalaj var. Ambalajsız bir ürünün raflara çıkması, piyasada olması pek mümkün değil" diyen Sarıbekir, "Ambalaj ürünü hem tasarımıyla albenili hale getiriyor, hem sattırıyor, hem saklıyor, hem de tüketiciye hijyenik bir şekilde ulaştırıyor" dedi. Geleneksel pazarlarla ambalajlı ürün arasındaki farkı gıda güvenliği üzerinden anlatan Sarıbekir, ambalajın ürünü mikrobiyolojik risklerden koruyan ilk bariyer olduğunun altını çizdi.

Sarıbekir'in panelde en çok dikkat çeken vurgusu ise ambalajın üretici ile tüketici arasında kurduğu hukuki bağ oldu. "Sonuçta her ambalaj aynı zamanda bir iş akdidir" diyen Sarıbekir, şöyle konuştu: "Üzerinde markası var, tasarımı var, içindekiler bilgisi var. Bir ambalajlı ürünü aldığınız zaman bu iş akdiyle beraber o üreticiden almış oluyorsunuz. Gidip bir laboratuvarda üzerinde yazılanlar doğru mu diye baktırabilir, hatta dava bile edebilirsiniz. Ama pazardan aldığınız ambalajsız bir üründe tamamen üreticinin insafına kalırsınız; gidip de yakasına yapışacağınız bir marka sahibi yoktur."

Kişi başına ambalaj tüketimi 20 yılda ikiye katlandı

Türkiye'nin ambalaj tüketimindeki yapısal değişimi rakamlarla anlatan Zeki Sarıbekir, kişi başına düşen ambalaj miktarının bugün yaklaşık 320 dolara ulaştığını, bu rakamın yirmi yıl önce 120-130 dolar seviyesinde olduğunu söyledi. Artışın arkasındaki iki dinamiği perakendenin dönüşümü ve ihracat olarak tanımlayan Zeki Sarıbekir, organize perakendenin yaygınlaşmasıyla ürünün dökme satıştan tek tek ambalajlı sunuma geçtiğini belirterek şunları söyledi: "Çocukluktan hatırlarım, bakkala giderdik; bakkal amca büyük bir çuvaldan bir poşete koyardı. Bugün gittiğimiz markette büyük bir ambalajdan küçük bir ambalaja koyacak kimse yok. Her şeyin tek ambalajda olması, üzerinde markası, üretim numarası, serisi ve içindekiler bilgisinin bulunması lazım." İhracat cephesinde ise ambalajın lojistik bir zorunluluk olduğunu vurgulayan Zeki Sarıbekir, "Yurt dışına ürünü öylece götüremezsiniz. Hem hijyeni koruyacak hem de uzun bir sevkiyat prosesine dayanacak bir ambalaja ihtiyacınız var" dedi.

Sürdürülebilirlik başlığında ASD'nin uzun süredir savunduğu yaklaşımı yineleyen Zeki Sarıbekir, sorunun malzemenin kendisinde değil, toplama ve geri dönüşüm altyapısında olduğunu söyledi. "Çevreyi ambalaj kirletmez, çevreyi insan kirletir" diyen Sarıbekir, "Ambalajı yere atarsanız çevreyi kirletirsiniz; geri dönüşüme koyarsanız aynı ürüne, hatta daha değerli bir ürüne dönüştürebilirsiniz. Bir PET şişeden gömlek yapılıyor ve o gömlek şişeden çok daha pahalıya satılıyor; ya da su borusu yapılıyor, ya da aynı ürün yeniden üretiliyor" diye konuştu. Tezini uluslararası bir karşılaştırmayla destekleyen Sarıbekir, büyük okyanuslara hem Japonya'nın hem Endonezya'nın kıyısı bulunduğunu, ancak geri dönüşüm oranının Japonya'da yüzde 98, Endonezya'da yüzde 25 olduğunu hatırlatarak "Şimdi denizi hangisi kirletiyor? Ne kadar geri döndürebilirseniz o kadar çevreye duyarlı olursunuz" dedi.

Geri dönüşümün önündeki asıl teknik engelin kompozit yapılar olduğunu belirten Sarıbekir, kâğıt ya da karton görünümlü ama içinde alüminyum bulunan ambalajların ayrıştırılamadığını, sektördeki bütün eğilimin tek malzemeye, yani mono materyale geçiş yönünde olduğunu kaydetti. Bu eğilim, 12 Ağustos 2026'dan itibaren kademeli olarak uygulanmaya başlayan Avrupa Birliği Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR) ile de örtüşüyor; tüzük 2030 eşiğinde tüm ambalajlarda "geri dönüşüm için tasarım" şartı getirirken, Türkiye'de 1 Temmuz 2026 itibarıyla ülke genelinde uygulanmaya başlanan depozito sistemiyle yılda yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının geri dönüşüme kazandırılması hedefleniyor.

Konuşmasında ambalajın toplumsal karşılığına da değinen Zeki Sarıbekir, "Ambalajsız bir dünya düşünemeyiz. Ben iddia ediyorum: ambalaj insan ömrünü uzatır" dedi. Yüz yıl önce ortalama insan ömrünün 50 yıl civarında olduğunu, bugün 80'lere ulaşıldığını hatırlatan Sarıbekir, "Açıkta, içinde ne olduğu belli olmayan bir suyu düşünün; kapalı bir ambalajda içtiğinizde hijyen var, marka var, ürünün özellikleri var. Hijyen de insan ömrünü uzatıyor" diye konuştu.

"Eskiden ağır olan kazanırdı, artık geri dönüşebilen kazanıyor"

Panelin ikinci turunda ambalaj tasarımındaki paradigma değişimini anlatan Sarıbekir, raf performansı ile çevresel performansın artık aynı tasarım kararında buluştuğunu söyledi. "Eskiden bir ambalaj ne kadar ağırsa, ne kadar rijitse o kadar iyi satılabiliyordu. Herkes 'en ağırı, en kalitelisi, en serti benim olsun' derdi. Şu anda bu değişti" diyen Sarıbekir, "Artık nasıl inceltiriz, nasıl daha az gramajlı bir ambalaj tasarlarız diye bakıyoruz. Hem tüketicinin beğenisini, algısını ve ihtiyacını göz önünde bulunduruyoruz, hem de bunu daha uygun malzemelerle, mono materyalle, geri dönüşümü kolay biçimde yapıyoruz" dedi.

Türkiye ambalaj sektörü ihracatının yaklaşık üçte ikisinin Avrupa'ya yapıldığını hatırlatan Zeki Sarıbekir, bunun tasarım ve üretim standartlarını doğrudan belirlediğini vurgulayarak "İhracatımızın büyük çoğunluğu Avrupa'ya olunca, oradaki marketlere ve pazara uygun, onların beğenilerine uygun ambalajlar üretmemiz gerekiyor" dedi. ASD verilerine göre Türkiye ambalaj sektörünün ihracatı 2026 yılının ilk yarısında yüzde 8,72 artışla 3,83 milyar dolara, dış ticaret fazlası ise yüzde 12,80 artışla 1,59 milyar dolara ulaştı; sektör 2026 sonunda 8 milyar dolar ihracata, 2030'da ise 10 milyar dolarlık hedefe odaklanıyor. Sarıbekir, bu performansın arkasında güçlü bir üretim altyapısı bulunduğunu belirterek "Türkiye'de hem matbaalar hem de üretim makineleri şu anda dünyanın en iyileri arasında. Ambalaj üreticilerimiz sürekli yatırım yapıyor, teknolojiyi takip ediyor, fuarları takip ediyor" ifadelerini kullandı.

Sektör 13-16 Ekim'de Avrasya Ambalaj İstanbul'da buluşacak

Sözlerini sektörün en büyük buluşmasına getiren Zeki Sarıbekir, gıda sanayisini ambalajdaki bütün bu yenilikleri yerinde görmeye davet etti. "Bir ay sonra burada bir ambalaj fuarımız olacak. Avrasya'nın en büyük ambalaj fuarı; herkesi bekliyorum" diyen Sarıbekir, fuarın sektördeki yenilik arayışının nabzını tuttuğunu belirterek şöyle konuştu:

"Fuarda ambalaja olan ilgiyi görüyoruz. Herkes 'nasıl yeni bir ambalaj yapayım, yeni bir tasarım yapayım, yeni bir malzeme bulayım, nasıl farklılık yaratayım da ürünüm pazarda daha iyi satsın' diye bakıyor." Zeki Sarıbekir, dünyanın en büyük ambalaj fuarı Interpack'in üç yılda bir düzenlendiğini, Avrasya Ambalaj İstanbul'un ise her yıl yapıldığını hatırlatarak fuarın bu yönüyle emsalleri arasında ayrı bir yerde durduğunu vurguladı.

Reed Tüyap Fuarcılık A.Ş. tarafından Ambalaj Sanayicileri Derneği iş birliğinde, T.C. Ticaret Bakanlığı desteğiyle bu yıl 31'incisi düzenlenecek Avrasya Ambalaj İstanbul Fuarı, 13-16 Ekim 2026 tarihlerinde TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi'nde kapılarını açacak. Geçen yıl 30'uncu edisyonunu tamamlayan fuar, 140 ülkeden 14.017 uluslararası ziyaretçi dahil olmak üzere toplam 77.165 ziyaretçiyi ağırlamış, 40 ülkeden 1.200'ün üzerinde katılımcı firmayı buluşturmuştu. Sürdürülebilir ve yenilikçi ambalaj çözümlerinden ambalaj makinelerine, baskı teknolojilerinden converting ve otomasyon çözümlerine uzanan geniş bir ürün yelpazesinin yer alacağı fuar, gıda ve içecek işleme teknolojilerine odaklanan Food-Tech Eurasia ile eş zamanlı düzenlenecek. Fuar, AMD, ESD, FASD, KASAD, MASD, OMÜD ve SEPA tarafından da destekleniyor.

ASD Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Sarıbekir, sektör takviminin 2-5 Aralık 2026 tarihlerinde yine TÜYAP'ta düzenlenecek Plast Eurasia İstanbul ile süreceğini, orada da ambalajın plastik kanadındaki yeniliklerin takip edileceğini kaydetti. ASD Başkanı sözlerini, ambalaj sanayisinin gıda sektörünün yanında olduğu mesajıyla tamamladı: "Türkiye ambalaj sektörü dünyayı takip ediyor, dünya kalitesinde sürdürülebilir ambalaj üretiyor ve bunu müşterilerimizle paylaşıyoruz. Gıda üreticilerimiz yeter ki ürünlerini satsınlar; biz onların yanındayız, onları destekliyoruz."